Komunikaty

Komunikat po spotkaniu Prezesa NBP i Ministra Finansów RP

Data publikacji: 2011-04-21

Zgodnie z konstytucyjną zasadą współdziałania organów państwa pogłębiona współpraca pomiędzy NBP a Ministerstwem Finansów - w pełni uwzględniająca niezależność banku centralnego - jest kluczowa dla zapewnienia trwałego i zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Wychodząc z tego założenia prezes NBP i minister finansów cyklicznie omawiają kluczowe kwestie dotyczące polityki gospodarczej.

Międzynarodowe uwarunkowania polityki gospodarczej
Światowy wzrost cen surowców i żywności, po raz drugi w ciągu ostatnich trzech lat, w istotny sposób kształtuje globalną sytuację gospodarczą. Ceny surowców wynikają z wielu czynników: zwiększonego zapotrzebowania na surowce, szczególnie w Chinach i Indiach, ekspansywnej polityki fiskalnej w czołowych gospodarkach świata, nieelastycznej podaży surowców oraz występujących w ostatnich miesiącach ograniczeniach podaży wynikających z niekorzystnych warunków pogodowych, klęsk żywiołowych, napięć politycznych i konfliktów zbrojnych. Dodatkowo część analityków wskazuje także, iż bańki spekulacyjne potęgują zmienność cen surowców.
Gospodarka polska jest ściśle powiązana z gospodarką światową. Dlatego też tendencje obserwowane na światowych rynkach surowców szybko znajdują odzwierciedlenie na rynku krajowym i komplikują prowadzenie prorozwojowej polityki gospodarczej.

Wątpliwe propozycje przeciwdziałania skutkom podwyższonej inflacji
W debacie publicznej proponuje się wiele rozwiązań, które mają ograniczyć wpływ wyższej inflacji na poziom życia gospodarstw domowych (np. dodatki drożyźniane, obniżanie akcyzy na paliwa). Tego typu rozwiązania były już stosowane w przeszłości zarówno w Polsce, jak i w innych państwach. Praktyka życia gospodarczego pokazała, że są one niewłaściwe i negatywnie oceniane przez ekonomistów. Co więcej, recepty te dodatkowo zwiększają ryzyko utrwalenia podwyższonej inflacji w przyszłości i są groźne dla stabilności finansów publicznych oraz osłabiają długoterminowe tempo wzrostu gospodarczego.
Na przykład, wprowadzenie powszechnych „dodatków drożyźnianych” dla gospodarstw domowych wymagałoby znalezienia dodatkowych źródeł finansowania, a więc zwiększenia wydatków budżetowych. Zrealizowanie tych wydatków mogłoby skutkować przekroczeniem progu ostrożnościowego relacji długu publicznego do PKB. Wiązałoby się to z koniecznością podjęcia działań naprawczych przewidzianych w ustawie o finansach publicznych, które w sposób bezpośredni wpłynęłyby negatywnie na dochody, szczególnie najuboższej części społeczeństwa. Zatem należy korzystać z istniejących już rozwiązań z zakresu polityki społecznej, korygując je w ten sposób, aby pomoc trafiała do naprawdę najbardziej potrzebujących.
Obniżka akcyzy na paliwa, wcześniej praktykowana i istotnie obniżająca wpływy budżetowe, nie przyniesie oczekiwanych efektów ponieważ może doprowadzić do spadku cen hurtowych, ale ma ograniczony wpływ na ceny detaliczne. Właściwym działaniem jest wzmacnianie konkurencyjności rynku.

Dotychczasowa polityka budżetowa i pieniężna
Zgodnie z powszechnie akceptowaną praktyką ścisła koordynacja polityki monetarnej banku centralnego i polityki fiskalnej rządu jest najlepszą odpowiedzią na przejściowe przyspieszenie inflacji wywołane przez wzrost cen żywności i paliw na rynkach międzynarodowych. Stopniowa konsolidacja fiskalna pozwoli ograniczyć presję popytową i tym samym umożliwi prowadzenie adaptacyjnej polityki pieniężnej. W rezultacie inflacja wywołana zewnętrznym impulsem będzie stopniowo wygasać bez negatywnych skutków dla potencjalnego tempa wzrostu gospodarczego i hamowania dynamiki zatrudnienia.

a) Polityka monetarna NBP

Zgodnie z przyjętymi założeniami, celem polityki monetarnej jest utrzymanie wskaźnika inflacji w pobliżu celu inflacyjnego w średnim okresie. Pomimo obecnego wzrostu wskaźnika cen dóbr i usług konsumpcyjnych, inflacja bazowa, to znaczy wskaźnik inflacji po wyłączeniu cen żywności i cen energii, ukształtowała się na poziomie 2 procent r/r w marcu. Zatem wygaśnięcie zewnętrznego impulsu cenowego będzie prowadzić do samoczynnego powrotu wskaźnika cen w okolice celu inflacyjnego. W takich warunkach polityka pieniężna powinna zapobiegać utrwalaniu się podwyższonej inflacji powodowanej przez zewnętrzne szoki inflacyjne. Podjęte w styczniu i kwietniu przez RPP decyzje o podwyżkach stóp procentowych sprzyjały ograniczeniu oczekiwań inflacyjnych i równocześnie stanowiły sygnał o rozpoczęciu cyklu zacieśniania polityki pieniężnej. Skala i tempo przyszłych podwyżek stóp procentowych jest uzależniona, z jednej strony, od ryzyka wzrostu presji płacowej i inflacyjnej, z drugiej strony od trwałości ożywienia gospodarczego w Polsce i poprawy sytuacji na rynku pracy.

b) Polityka fiskalna Rządu

Polityka rządu ma na celu likwidację do 2012 roku nadmiernego deficytu finansów publicznych. W tym celu podjęto wiele działań. Wprowadzono regułę wydatkową ograniczającą tempo wzrostu wydatków budżetowych. Przeprowadzono reformę emerytur pomostowych. Zdecydowano o przesunięciu części składek emerytalnych z OFE na subkonta w ZUS. Zaplanowano wprowadzenie reguł ograniczających wielkość deficytu jednostek samorządu terytorialnego zarówno poprzez limity zadłużenia jak i powiązanie wielkości deficytu z wielkością dochodów. Czasowo podwyższono stawki podatku VAT do 23 procent i 8 procent i równocześnie obniżono stawki na niektóre podstawowe artykuły spożywcze. Ograniczono możliwości odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu samochodów osobowych z homologacją ciężarową i czasowo zawieszono odliczanie podatku naliczonego od paliwa wykorzystywanego do ich napędu. Uszczelniono system podatkowy przez wprowadzenie obowiązku posiadania kas fiskalnych dla m.in. prawników i lekarzy. Planuje się, że łączne skutki tych działań wyniosą 4,4 procent PKB w latach 2011-12, co oznacza, ze Polska będzie jednym z liderów konsolidacji fiskalnej w Europie w tych latach. Szczegóły tych rozwiązań i ich wpływ na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych zostały przedstawione w projekcie „Programu konwergencji – aktualizacja 2011”.

Współpraca pomiędzy Narodowym Bankiem Polski i Ministerstwem Finansów
Optymalna kombinacja polityki pieniężnej i fiskalnej (tzw. policy mix) powinna zapewniać równowagę wewnętrzną i zewnętrzną przy wysokiej dynamice potencjalnego wzrostu gospodarczego. Obecnie, w sytuacji wzrostu inflacji, niezbędne jest zacieśnienie polityki budżetowej. Biorąc pod uwagę wciąż niepewne ożywienie inwestycji w polskiej gospodarce optymalna konsolidacja fiskalna będzie następować stopniowo, tak jak planuje rząd. Niemniej zacieśnienie fiskalne będzie wspierać politykę monetarną, szczególnie w zakresie przeciwdziałania powstawania efektów drugiej rundy. Rządowy plan redukcji deficytu budżetowego będzie służyć zakotwiczeniu oczekiwań inflacyjnych i wesprze powrót inflacji do założonego celu, w miarę wygasania wpływu szoków cenowych. Ograniczenie potrzeb pożyczkowych budżetu będzie sprzyjało zmniejszeniu rynkowej premii za ryzyko i umacnianiu się złotego. Istotna redukcja tempa wzrostu wydatków budżetowych przez rząd powinna znacząco ograniczyć presję inflacyjną w średnim okresie i w związku z tym pozwolić na elastyczne prowadzenie polityki monetarnej sprzyjającej inwestycjom sektora prywatnego trwale zwiększającym potencjalne tempo wzrostu gospodarczego.
Dzisiejsze spotkanie pozwoliło obu stronom dokonać oceny sytuacji gospodarczej, jak również wymienić się informacjami o planach obu stron mających na celu zwiększenie skuteczności prowadzonej polityki makroekonomicznej. Zwrócono przy tym uwagę na możliwości zwiększenia efektywności sterylizacji nadpłynności w sektorze bankowym. Obecnie obserwowana nadpłynność wymaga coraz częstszych i kosztowniejszych operacji sterylizacyjnych na co wskazywali przedstawiciele NBP. Jest ona również źródłem istotnego, chociaż czasowego, odchylenia stopy procentowej POLONIA od stopy referencyjnej. Zjawisko nadpłynności sektora bankowego jest skorelowane z przewalutowywaniem, bezpośrednio w NBP, napływających do Polski środków unijnych. Podzielając wyrażoną opinię Minister Finansów uznał za celowe wprowadzenie regularnej sprzedaży części środków walutowych z funduszy UE bezpośrednio na krajowym rynku walutowym.



Stopy procentowe

Referencyjna 1,50
Lombardowa 2,50
Depozytowa 0,50
Redyskonto weksli 1,75

Kursy średnie

Tabela z dnia 2016-07-22
1 EUR4,3564
1 USD3,9504
1 CHF4,0072
1 GBP5,2066
100 JPY3,7180

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
faks:
22 185 85 18
e-mail: listy@nbp.pl
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję