Komunikaty

NBP upamiętni Polaków ratujących Żydów na nowych monetach okolicznościowych

Data publikacji strony: 13-03-2012

W czwartek 15 marca 2012 r. Narodowy Bank Polski wprowadzi do obiegu monety upamiętniające Polaków ratujących Żydów – rodziny Ulmów, Kowalskich, Baranków: srebrną dwudziestozłotówkę oraz 2 złote ze stopu Nordic Gold. Wcześniej, w roku 2009 NBP upamiętnił w tej serii również Irenę Sendlerową, Zofię Kossak oraz siostrę Matyldę Getter.

Tragedia rodzin Ulmów, Kowalskich i Baranków pokazuje straszliwą cenę, jaką w czasach Zagłady niejednokrotnie płacili Polacy za odwagę i heroizm w niesieniu pomocy prześladowanym Żydom. Dzięki ludziom takim jak oni, okupację przetrwało ok. 30–40 tys. Żydów. Udokumentowano również, że w latach 1942–1945 za pomoc ofiarowaną Żydom zostało zamordowanych około 700 Polaków, a w co najmniej 40 przypadków ta „wina zbiorowa” objęła całe rodziny: dorosłych i dzieci. Los ten spotkał również rodziny Ulmów, Kowalskich i Baranków upamiętnione na monetach okolicznościowych NBP. Dzięki nim, pamięć o tych heroicznych postaciach nie zaginie.

Głównym motywem graficznym awersu srebrnej monety dwudziestozłotowej jest wiejski dom, widziany przez szczelinę stylizowanych desek. Na jednej z nich umieszczono nazwy miejscowości: Ciepielów, Siedliska i Markowa oraz daty dokonanych tam hitlerowskich egzekucji. Rewers przedstawia grupę Polaków ratujących Żydów, z wypisanymi na desce nazwiskami rodzin: Ulmów, Kowalskich i Baranków. W stronę bezbronnych ludzi wymierzony jest niemiecki pistolet maszynowy. Na rewersie monety dwuzłotowej ukazana jest kobieta z dzieckiem na ręku.

Narodowy Bank Polski wyemituje 40 tysięcy egzemplarzy monet srebrnych oraz 800 tysięcy sztuk dwuzłotówek ze stopu Nordic Gold. Wizerunki monet zaprojektował Grzegorz Pfeifer, a tradycyjny awers dwuzłotówki – Ewa Tyc-Karpińska.

Monety zostaną wprowadzone do obiegu w czwartek 15 marca 2012 r. Od tego dnia dwuzłotówkę będzie można zamienić w cenie nominalnej w kasach Oddziałów Okręgowych NBP. Natomiast monety srebrne zostały sprzedane na aukcji w systemie Kolekcjoner, osiągając cenę 175 złotych. Będą one także wkrótce dostępne w Oddziałach Okręgowych NBP oraz w sklepie internetowym Kolekcjoner w tej samej cenie.

Więcej informacji o aukcjach, w tym wizerunki i opis monet, znajdują się na stronie serwisu internetowego www.kolekcjoner.nbp.pl (w zakładce Aukcje) oraz na stronie www.NBP.pl (w zakładce Banknoty i monety) pod adresem:

http://www.nbp.pl/home.aspx?f=/banknoty_i_monety/monety_okolicznosciowe/2012.html#03

Wszystkie monety emitowane przez NBP – w tym kolekcjonerskie – są prawnym środkiem płatniczym w Polsce.

Zapraszamy do zapoznania się z aneksem historycznym, załączonym poniżej.

Jerzy Halbersztadt - b. dyrektor Muzeum Historii Żydów Polskich, prezes Fundacji Partnerstwo w Kulturze:

  • Rodzina Kowalskich z Ciepielowa k. Radomia
    Adam i Bronisława Kowalscy jesienią 1942 r. ukryli w swoim domu dwoje żydowskich sąsiadów: Elkę Cukier i Berka Pinechesa. 6 grudnia 1942 r. żandarmi niemieccy, poinformowani przez miejscowych folksdojczów, otoczyli podejrzane domy. Kowalscy (poza rodzicami pięcioro dzieci w wieku od roku do 16 lat: Tadeusz, Henryk, Stefan, Zofia, Janina) zostali wraz z sąsiadami i ukrywającymi się Żydami spaleni żywcem w drewnianym domu. Ogółem tego dnia w Ciepielowie zamordowano 31 Polaków oraz nieznaną liczbę Żydów.


  • Rodzina Baranków z Siedlisk k. Miechowa
    15 marca 1943 r., w toku rewizji przeprowadzanej w domu Wincentego i Łucji Baranków przez niemiecką policję pomocniczą Sonderdienst, odkryto dwie kryjówki, w których znajdowali się czterej Żydzi, najprawdopodobniej z rodziny Goldfingerów. Zostali oni natychmiast zabici, po czym Niemcy strzałami w tył głowy zabili małżeństwo Baranków oraz ich synów: Tadeusza (9 lat) i Henryka (13 lat). Nieobecną matkę Łucji, Katarzynę Kopeć, Niemcy nakazali mieszkańcom wsi, pod groźbą masowych represji, doprowadzić nazajutrz do Miechowa. Została tam zastrzelona.


  • Rodzina Ulmów z Markowej k. Łańcuta
    Józef Ulma wraz z żoną Wiktorią przez 1,5 roku przechowywał na poddaszu swojego wiejskiego domu 8 Żydów z rodzin Schallów i Goldmanów. 24 marca 1944 r. – na skutek donosu miejscowego granatowego policjanta – cała rodzina Ulmów (w tym sześcioro dzieci w wieku od półtora roku do ośmiu lat: Władysław, Stanisława, Marian, Franciszek, Barbara, Antoni) zostali na miejscu zastrzeleni wraz z Żydami, których przechowywali. W 1995 r. Wiktoria i Józef zostali pośmiertnie uhonorowani medalem „Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata” przez izraelski Instytut Yad Vashem. Od 2003 r. w Kościele katolickim toczy się proces beatyfikacyjny całej rodziny.


  • Zgodnie z paragrafem 5 dekretu Führera z 12 października 1939 roku, gubernator Hans Frank 15 października 1941 roku wydał rozporządzenie, które nakładało karę śmierci na Polaków, którzy dawaliby schronienie Żydom, przewozili ich, dawali lub sprzedawali żywność, nie zgłosili miejsca ukrywania się Żydów, dali im kromkę chleba lub szklankę wody, itp. Zazwyczaj wyrok wykonywano przez rozstrzelanie lub powieszenie. Inną formą kary było palenie domów, w których ukrywali się Żydzi, wraz z całą rodziną gospodarzy, dziećmi, gośćmi i dobytkiem.


  • Większość Polaków, którzy pomagali Żydom, przeżyła wojnę i niemieckie prześladowania. Obecnie pozostają w kontakcie z rodzinami żydowskimi, którym pomagali, odwiedzają ich w Izraelu, w Stanach Zjednoczonych i innych krajach, a nawet osiedlają się w Izraelu na zaproszenie rodzin od dawna tam mieszkających. W Alei Sprawiedliwych w Jerozolimie, na większości tabliczek upamiętniających tych, którzy ratowali Żydów, można dostrzec polskie nazwiska.



Stopy procentowe

Referencyjna 1,50
Lombardowa 2,50
Depozytowa 0,50
Redyskonto weksli 1,75

Kursy średnie

Tabela z dnia 2016-05-25
1 EUR4,4238
1 USD3,9684
1 CHF4,0000
1 GBP5,8139
100 JPY3,6004

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
faks:
22 185 85 18
e-mail: listy@nbp.pl
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję