System płatniczy

Ciągłość działania infrastruktury systemu płatniczego



Znaczenie ciągłości działania infrastruktury systemu płatniczego
i rola banków centralnych w jej zapewnieniu

Co to jest ciągłość działania?

Ciągłość działania to stan nieprzerwanego funkcjonowania danej jednostki organizacyjnej, osiągnięty poprzez zastosowanie wszelkiego rodzaju środków zapobiegawczych o charakterze organizacyjnym, technicznym i personalnym oraz zapewniający zachowanie ciągłości:

  1. wszystkich kluczowych funkcji biznesowych w następstwie wystąpienia sytuacji kryzysowej,
  2. działalności operacyjnej całej jednostki na wypadek utrzymujących się i poważnych zakłóceń powstałych w wyniku sytuacji kryzysowej.

Co to jest zarządzanie ciągłością działania?

Zarządzanie ciągłością działania polega na identyfikacji zdarzeń zakłócających funkcjonowanie organizacji oraz na ograniczeniu ryzyka ich wystąpienia. W razie wystąpienia sytuacji kryzysowej zarządzanie ciągłością działania powinno zmierzać do minimalizacji możliwych strat oraz do jak najszybszego wznowienia działalności przez organizację zgodnie z procedurami przewidzianymi w opracowanym wcześniej planie ciągłości działania.

Dlaczego ciągłość działania jest ważna?

W razie wystąpienia sytuacji kryzysowej każda organizacja, a szczególnie instytucja finansowa, narażona jest na zakłócenia w realizacji zadań. Zwykle sytuacja kryzysowa kojarzona jest jako zmaterializowanie się takich zdarzeń jak pożar, atak terrorystyczny, awaria w dostawie prądu, awaria oprogramowania, itp. lub zdarzeń o szerszym zasięgu, np. klęska żywiołowa, pandemia czy wypadek chemiczny, biologiczny, radiologiczny lub nuklearny. Dla organizacji nie jest jednak najważniejsza istota zagrożenia, ale skutek jego wystąpienia, którym jest nagła i nieplanowana przerwa w działalności organizacji. W zależności od czasu trwania tej przerwy, organizacja może ponieść znaczące straty, w szczególności finansowe, ale także i inne, takie jak utrata wizerunku. W ekstremalnych przypadkach zakłócenie ciągłości działania organizacji może nawet zagrażać dalszemu jej istnieniu. Ponadto sytuacja kryzysowa, która dotknęła jedną organizację, może wpłynąć na bezpieczeństwo i efektywność funkcjonowania innych organizacji. W związku z powyższym zarządzanie ciągłością działania nie jest już tylko istotnym elementem dobrych praktyk organizacji, ale stało się jednym z wymogów prawnych m.in. w stosunku do instytucji finansowych, które są zobligowane do minimalizowania ryzyka działalności operacyjnej.

Dlaczego ciągłość działania infrastruktury systemu płatniczego ma kluczowe znaczenie?

Zapewnienie ciągłości działania infrastruktury systemu płatniczego, w tym systemów płatności i systemów rozrachunku papierów wartościowych, ma ogromny wpływ na stabilność systemu finansowego i gospodarki kraju, wobec czego jego efektywność i nieprzerwane funkcjonowanie, bez względu na zaistniałe okoliczności, jest kwestią kluczową.

Dlaczego współpraca międzynarodowa w zakresie ciągłości działania infrastruktury systemu płatniczego jest bardzo ważna?

Istniejące silne powiązania i wzajemne oddziaływania infrastruktur systemów płatniczych w krajach Unii Europejskiej powodują, że niepożądane efekty sytuacji kryzysowych, np. klęsk żywiołowych, pandemii, ataków terrorystycznych czy awarii oprogramowania, powodujące zakłócenia funkcjonowania krajowej infrastruktury krytycznej, mogą również zaburzać prawidłowość działania systemów płatniczych w innych krajach Unii Europejskiej. W związku z tym istnieje konieczność podejmowania współpracy i prowadzenia skoordynowanych działań przez krajowych nadzorców, regulatorów i uczestników rynku na rzecz ciągłości funkcjonowania infrastruktur krytycznych systemów płatniczych.

Dlaczego krajowe banki centralne i Europejski Bank Centralny angażują się w zapewnienie ciągłości działania infrastruktury krytycznej systemu płatniczego i współpracują między sobą?

Dbanie o zapewnienie ciągłości działania infrastruktur krytycznych systemu płatniczego wynika z zadań banków centralnych. do najważniejszych z nich należą:

  1. dbanie o stabilność systemu finansowego,
  2. przeprowadzanie operacji polityki pieniężnej,
  3. nadzór nad systemami płatności i systemami rozrachunku papierów wartościowych,
  4. prowadzenie systemów płatności i depozytów papierów wartościowych.

Współpraca, a w szczególności wymiana informacji, pomiędzy krajowymi bankami centralnymi i Europejskim Bankiem Centralnym (EBC) jest w obliczu tworzenia wspólnego rynku finansowego Unii Europejskiej, realizacji zadań wspólnej polityki pieniężnej i tworzenia międzynarodowych infrastruktur systemu płatniczego (np. systemu TARGET2 – Trans-European Automated Real-Time Gross Settlement Express Transfer – Transeuropejski zautomatyzowany błyskawiczny system rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym) konieczna w celu zapewnienia ciągłości działania infrastruktur systemów płatniczych Unii Europejskiej.

Propagowanie przez banki centralne wymiany informacji związanych z ciągłością działania jest niezbędnym środkiem, eksploatowanym w celu właściwego przygotowania uczestników rynku do zachowania ciągłości funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych.

Europejski System Banków Centralnych (ESBC) promuje wymianę informacji, gdyż:

  1. wymiana doświadczeń zgromadzonych przy implementacji krajowych, europejskich oraz ogólnoświatowych standardów może przyczynić się do dalszego umacniania struktur rynkowych w Europie, poprzez wzrost obustronnej wymiany informacji i wzajemnego zrozumienia,
  2. umożliwione zostaje pozyskanie spójnej, aktualnej i łatwo dostępnej informacji o standardach lub inicjatywach podjętych w zakresie ciągłości działania w Eurosystemie, a także poza strefą euro, oraz informacji o krajowych wymogach nakładanych przez banki centralne w Unii Europejskiej i odpowiadających im uregulowaniach rynkowych,
  3. ustanowione zostaje narzędzie służące koordynacji działań na wypadek globalnych i niepożądanych zdarzeń.

Inicjatywy międzynarodowe w zakresie ciągłości działania systemu płatniczego

Inicjatywa Europejskiego Systemu Banków Centralnych w zakresie ciągłości działania infrastruktur krytycznych systemu płatniczego w Unii Europejskiej

ESBC podjął inicjatywę w zakresie koordynacji ciągłości działania infrastruktury krytycznej systemu płatniczego, której początkiem była, zorganizowana w dniach 25-26 września 2006 roku przez EBC, konferencja pt.: "Market infrastructures' business continuity in an integrated euro area – possible needs for interaction and coordination".

W następstwie tej konferencji Komitet ds. Systemów Płatności i Rozrachunku Papierów Wartościowych zrzeszający przedstawicieli banków centralnych Unii Europejskiej, powołał dwie grupy robocze, z których jedna zajęła się organizacją testów ciągłości działania infrastruktury krytycznej systemu płatniczego na poziomie UE, a druga organizacją kanałów wymiany informacji poufnych i publicznych oraz porównaniem krajowych standardów nadzorczych i rynkowych w tym samym zakresie.

Jednym z efektów tej pracy jest utworzenie zakładek do stron internetowych EBC i wszystkich banków centralnych Unii Europejskiej nt. ciągłości działania infrastruktur systemu płatniczego. Linki do tych zakładek znajdują się na stronie internetowej EBC pod adresem: http://www.ecb.europa.eu/paym/pol/bc/html/index.en.html

Powyższa strona zapoznaje użytkownika z pojęciem ciągłości działania, zawiera odesłania do krajowych zakładek banków centralnych w Unii Europejskiej oraz wskazuje źródła międzynarodowych standardów i inicjatyw.

Standardy międzynarodowe w zakresie ciągłości działania stosowane dla systemów płatności i systemów rozrachunku papierów wartościowych

Ciągłość działania systemów płatności i systemów rozrachunku papierów wartościowych stała się przedmiotem wielu międzynarodowych, w tym unijnych, standardów i rekomendacji. Szerszą informację na temat tych standardów i rekomendacji zawiera ww. zakładka internetowa do strony EBC.


Działania w zakresie zapewnienia ciągłości działania infrastruktury polskiego systemu płatniczego

Działania Narodowego Banku Polskiego

W związku z uczestnictwem NBP w systemie TARGET i obowiązkiem spełnienia wymagań w zakresie bezpieczeństwa tego systemu określonych przez EBC, NBP opracował plan ciągłości działania dla systemu płatniczego, który jest elementem kompleksowego planu ciągłości działania NBP. Motywacją do stworzenia planu ciągłości działania były nie tylko wymogi wynikające z przepisów prawa, ale przede wszystkim świadomość, że kontrolowanie tego obszaru wpływa pozytywnie na wartość organizacji, jej wizerunek i możliwość osiągnięcia wyznaczonych bankowi centralnemu celów.

Planem ciągłości działania zostały objęte szczególnie ważne zadania NBP, wynikające z ustawy o NBP lub międzynarodowych zobowiązań, które powinny być realizowane w sposób ciągły i niezakłócony.

W celu weryfikacji kompletności i adekwatności przyjętych procedur kryzysowych kilka razy w roku przeprowadzane są różnorodne testy i ćwiczenia, także z udziałem instytucji zewnętrznych m.in. Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A. (KDPW S.A.) i  Krajowej Izby Rozliczeniowej S.A. (KIR S.A.) oraz banków.

Ponadto NBP aktywnie współpracuje w ramach ww. inicjatywy ESBC w zakresie ciągłości działania infrastruktur krytycznych systemu płatniczego w UE.

Działania Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych S.A.

KDPW S.A., jako operator systemu depozytowo-rozliczeniowo-rozrachunkowego instrumentów finansowych opracował i wdrożył System Zachowania Ciągłości Funkcjonowania mający na celu minimalizację ryzyka działalności całej grupy kapitałowej KDPW. Szczegółowe informacje na temat tej inicjatywy można znaleźć na stronie internetowej KDPW S.A. pod adresem: http://www.kdpw.pl/pl/kdpw/organizacja/Strony/szcd.aspx

Działania Krajowej Izby Rozliczeniowej S.A.

KIR S.A., jako operator systemu rozliczeń międzybankowych ELIXIR oraz ze względu na kluczowe znaczenie tego systemu w krajowym systemie płatniczym, opracował i wdrożył Plan Ciągłości Działania (PCD) oraz system zarządzania ciągłością działania (SZCD). Plan ten uwzględnia wymogi EBC w zakresie strategii przetrwania i scenariuszy sytuacji katastrofalnych dla systemowo ważnych systemów płatności, a jego realizacja opierała się na metodyce Disaster Recovery Institute International. Dodatkowym potwierdzeniem zgodności z wymogami EBC jest uzyskanie przez system ELIXIR międzynarodowego certyfikatu BS 25999-2:2007 Business Continuity Management System. Ponadto, KIR S.A. w celu monitorowania i doskonalenia opracowanego PCD oraz SZCD regularnie przeprowadza:

  1. testy operacyjne krytycznej infrastruktury teleinformatycznej Izby (raz na kwartał),
  2. testy notyfikacyjne i sztabowe Struktury Zarządzania Kryzysowego Izby,
  3. okresowe przeglądy dokumentacji PCD (dwa razy w roku).

Stopy procentowe

Referencyjna 1,50
Lombardowa 2,50
Depozytowa 0,50
Redyskonto weksli 1,75

Kursy średnie

Tabela z dnia 2016-06-27
1 EUR4,4485
1 USD4,0263
1 CHF4,1358
1 GBP5,3638
100 JPY3,9465

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
faks:
22 185 85 18
e-mail: listy@nbp.pl
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję