System płatniczy

Nadzorowana infrastruktura systemu płatniczego

Systemy płatności

Zgodnie ustawą z dnia 24 sierpnia 2001 r. o ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach rozrachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami Prezes NBP sprawuje nadzór nad systemami płatności. W związku z tym prowadzenie systemu płatności, z wyjątkiem systemów prowadzonych przez NBP, wymaga zgody Prezesa NBP. Zgoda Prezesa NBP jest również konieczna do wprowadzenia zmian w zasadach funkcjonowania systemów płatności.

Punktem odniesienia przy ocenie systemów płatności według kryteriów określonych w ustawie o ostateczności rozrachunku, są przepisy prawa krajowego, ogólnie przyjęte standardy międzynarodowe (m.in. autorstwa CPMI-IOSCO1) oraz wymagania Unii Europejskiej (w szczególności tworzone przez EBC).

W celu analizy i oceny zasad funkcjonowania systemu oraz określenia stopnia ryzyka systemowego generowanego przez system płatności została opracowana ankieta dostępna w zakładce Regulacje prawne i dokumenty powiązane dotyczące nadzoru systemowego. Jest ona przeznaczona dla podmiotów, które prowadzą (bądź będą prowadzić) system płatności.

Opłata skarbowa

Do wniosku w sprawie wydania przez Prezesa NBP decyzji w przedmiocie, o którym mowa w art. 132zm ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, zgodnie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, należy dołączyć dowód wniesienia opłaty skarbowej, w wysokości określonej w załączniku do ww. ustawy dla tego typu decyzji.

W przypadku działania poprzez pełnomocnika, zgodnie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, należy dodatkowo wnieść opłatę skarbową, w wysokości określonej w załączniku do ww. ustawy dla tego typu czynności.

Opłatę skarbową uiszcza się na właściwy rachunek Urzędu dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy.

Schematy płatnicze

Zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych Prezes NBP sprawuje nadzór nad funkcjonowaniem schematów płatniczych.

Przez schemat płatniczy należy rozumieć zbiór zasad przeprowadzania transakcji płatniczych, wydawania i akceptowania przez dostawców usług płatniczych instrumentów płatniczych i przetwarzania transakcji płatniczych wykonywanych przy użyciu instrumentów płatniczych oraz system kart płatniczych.

W ramach swoich kompetencji, Prezes NBP jest uprawniony do podejmowania czynności polegających w szczególności na:

  1. wydawaniu zgody na prowadzenie schematu płatniczego oraz zgody na zmianę zasad funkcjonowania takiego schematu płatniczego,
  2. dokonywaniu oceny funkcjonowania schematów płatniczych,
  3. żądaniu przedstawienia informacji lub dokumentów niezbędnych do oceny funkcjonowania schematu płatniczego,
  4. pozyskiwaniu informacji o prowadzonej działalności,
  5. wydawaniu zaleceń,
  6. wydawaniu decyzji o czasowym, częściowym albo całkowitym wstrzymaniu funkcjonowania schematu płatniczego albo uchyleniu zgody na prowadzenie schematu płatniczego,
  7. nakładaniu kar pieniężnych.

Przepisy ustawy o usługach płatniczych przewidują odmienny zakres kompetencji Prezesa NBP w odniesieniu do poszczególnych rodzajów schematów płatniczych.

Jeżeli organizacja płatnicza nie wykonuje żadnych czynności wydawcy albo agenta rozliczeniowego, tylko powierza te działania innym dostawcom usług płatniczych, jest to czterostronny schemat płatniczy. Jego prowadzenie wymaga zgody Prezesa NBP. W ramach takiego schematu podmiotami zaangażowanymi w przeprowadzanie transakcji płatniczych są, poza organizacją płatniczą, wydawcy działający na rzecz płatników oraz agenci rozliczeniowi świadczący usługę acquiringu na rzecz akceptantów.

Jeżeli organizacja płatnicza jako jedyna wydaje instrumenty płatnicze w ramach prowadzonego przez siebie schematu płatniczego oraz jako jedyna zapewnia akceptację tych instrumentów płatniczych przez akceptantów (tzn. pełni jednocześnie funkcje wydawcy i agenta rozliczeniowego), wówczas jest to trójstronny schemat płatniczy. Jego prowadzenie nie wymaga zgody Prezesa NBP (bezwarunkowo).

Jeżeli czterostronny schemat płatniczy został poddany ocenie przez odpowiedni organ w Unii Europejskiej, jego prowadzenie w Polsce nie wymaga uzyskania zgody Prezesa NBP (warunkowo).

Szczegółowe zasady nadzoru nad schematami płatniczymi sprawowanego przez Prezesa NBP określono w przepisach ustawy o usługach płatniczych oraz w aktach wykonawczych do tej ustawy.

W celu ułatwienia przygotowania informacji na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prezesa NBP została opracowana ankieta dostępna w zakładce Regulacje prawne i dokumenty powiązane dotyczące nadzoru systemowego. Jest ona przeznaczona dla podmiotów, które prowadzą (bądź będą prowadzić) schemat płatniczy.

Pliki do pobrania:

Opłata skarbowa

Do wniosku w sprawie wydania przez Prezesa NBP decyzji w przedmiocie, o którym mowa w art. 132zm ust. 1 i 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych, zgodnie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, należy dołączyć dowód wniesienia opłaty skarbowej, w wysokości określonej w załączniku do ww. ustawy dla tego typu decyzji.

W przypadku działania poprzez pełnomocnika, zgodnie art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej, należy dodatkowo wnieść opłatę skarbową, w wysokości określonej w załączniku do ww. ustawy dla tego typu czynności.

Opłatę skarbową uiszcza się na właściwy rachunek Urzędu dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy.

Systemy rozrachunku papierów wartościowych

Zgodnie ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi Prezes NBP współuczestniczy w sprawowanym przez KNF nadzorze nad podmiotami prowadzącymi systemy rozrachunku papierów wartościowych. Udzielenie zezwolenia na prowadzenie izby rozrachunkowej oraz zmiany w jej regulaminie, a także zmiany w regulaminie Krajowego Depozytu i spółki zależnej, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności – w zakresie wskazanym w ww. przepisach, w tym w zakresie dotyczącym zasad funkcjonowania prowadzonych przez te podmioty systemów rozrachunku papierów wartościowych – wymaga zasięgnięcia opinii Prezesa NBP.

Zgodnie z art. 12 ust. 1 rozporządzenia CSDR2, NBP uczestniczy w udzielaniu CDPW przez KNF zezwoleń i w sprawowanym przez ten organ nadzorze nad nimi.

Systemy rozliczeń papierów wartościowych

Zgodnie ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi Prezes NBP współuczestniczy w sprawowanym przez KNF nadzorze nad podmiotami prowadzącymi systemy rozliczeń papierów wartościowych. Udzielenie zezwolenia na prowadzenie izby rozliczeniowej oraz zmiany w jej regulaminie, a także zmiany w regulaminie Krajowego Depozytu i spółki zależnej, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności – w zakresie wskazanym w ww. przepisach, w tym w zakresie dotyczącym zasad funkcjonowania prowadzonych przez te podmioty systemów rozliczeń papierów wartościowych – wymaga zasięgnięcia opinii Prezesa NBP. Dodatkowo, na mocy ustawy o obrocie instrumentami finansowymi Prezes NBP wydaje opinię w przedmiocie wprowadzenia przez KNF czasowego zakazu inwestowania przez CCP3 całości lub części kapitału własnego we wszystkie lub niektóre rodzaje instrumentów finansowych lub czasowego zakazu przyjmowania do rozliczania przez CCP wszystkich lub niektórych rodzajów transakcji.

Zgodnie rozporządzeniem EMIR4, NBP jest uprawniony do uczestnictwa w kolegium nadzorczym dla CCP. W związku z tymi uprawnieniami NBP jest członkiem kolegium utworzonego dla KDPW_CCP S.A.

Krajowe instytucje płatnicze świadczące usługę acquiringu

Zgodnie ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych Prezes NBP współuczestniczy w sprawowanym przez KNF nadzorze nad krajowymi instytucjami płatniczymi świadczącymi usługę acquiringu poprzez opiniowanie wniosków o wydanie zezwolenia na świadczenie usług płatniczych, obejmujących ww. usługę.

Przez usługę acquiringu należy rozumieć usługę płatniczą polegającą na umożliwianiu wykonania transakcji płatniczych, zainicjowanych przez akceptanta lub za jego pośrednictwem, instrumentem płatniczym płatnika, w szczególności na obsłudze autoryzacji, przesyłaniu do wydawcy karty płatniczej lub systemów płatności zleceń płatniczych płatnika lub akceptanta, mających na celu przekazanie akceptantowi należnych mu środków, z wyłączeniem czynności polegających na jej rozliczaniu i rozrachunku w ramach systemu płatności w rozumieniu ustawy o ostateczności rozrachunku.

Wydanie przez KNF zezwolenia na prowadzenie działalności w charakterze krajowej instytucji płatniczej, obejmującego świadczenie ww. usługi, wymaga zasięgnięcia opinii Prezesa NBP.

W celu ułatwienia przygotowania informacji na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prezesa NBP została opracowana ankieta dostępna w zakładce Regulacje prawne i dokumenty powiązane dotyczące nadzoru systemowego. Jest ona przeznaczona dla podmiotów ubiegających się o zezwolenie na świadczenie usług płatniczych, obejmujących świadczenie usługi acquiringu.

Listę krajowych instytucji płatniczych świadczących usługę acquiringu można znaleźć na stronie internetowej KNF: https://erup.knf.gov.pl/View/faces/subjectsList.xhtml

  • 1 Raporty opracowane przez działający przy Banku Rozrachunków Międzynarodowych Komitet ds. Systemów Płatności i Rozrachunku (Committee on Payment and Settlement Systems, CPSS) oraz Komitet Techniczny Międzynarodowej Organizacji Komisji Papierów Wartościowych (Technical Committee of the International Organization of Securities Commissions, IOSCO).
  • 2 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 909/2014 z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie usprawnienia rozrachunku papierów wartościowych w UE i w sprawie centralnych depozytów papierów wartościowych oraz zmiany dyrektywy 98/26/WE, dyrektywy 2014/65/UE oraz rozporządzenia (UE) Nr 236/2012 (Dz. U. UE L 257 z dnia 28.08.2012 r., str. 1).
  • 3 Kontrahent centralny.
  • 4 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 648/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji (Dz. U. UE L 201 z dnia 27.07.2012 r., str. 1).

Stopy procentowe

Referencyjna 1,50
Lombardowa 2,50
Depozytowa 0,50
Redyskonto weksli 1,75

Kursy średnie

Tabela z dnia 2018-01-19
1 EUR4,1750
1 USD3,3994
1 CHF3,5576
1 GBP4,7301
100 JPY3,0725

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
e-mail: listy@nbp.pl
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję