System płatniczy

Raport z badania czynników oddziałujących na wielkość obrotu gotówkowego w Polsce

Prezentowany raport przedstawia wyniki badania w Polsce, w którym istotną rolę odgrywa gotówka. Zostało przeprowadzone w okresie 21.09.2016–28.11.2016 na reprezentatywnej grupie 1000 gospodarstw domowych w Polsce w ramach zadania Badanie czynników oddziałujących na wielkość obrotu gotówkowego w poszczególnych regionach Polski. Obejmowało badanie ankietowe zrealizowane metodą CAPI i siedmiodniowe badanie dzienniczkowe.

Ankiety dotyczyły następujących zagadnień związanych z używaniem przede wszystkim gotówki, tj.:

  • sposoby pozyskiwania gotówki,
  • wykorzystanie gotówki,
  • strukturę nominałową,
  • wartość portfela,
  • dostęp do gotówki,
  • trudności w posługiwaniu się gotówką i kartą.

Dzienniczki stanowiły tygodniową obserwację następujących zagadnień:

  • codzienny skład portfela,
  • zestaw codziennych transakcji zakupowych wraz ze sposobem i miejscem ich realizacji,
  • zestaw codziennych wypłat gotówkowych i miejsc ich dokonywania.

Uzyskane wyniki wskazują na to, że gotówka nie jest w odwrocie. Nadal pozostaje powszechnym środkiem płatniczym szczególnie w przypadku płatności niskokwotowych do 20-40 zł. Kwota ta ulega ciągłym zmniejszeniom. Np. płatności do 10 zł były w 80% przypadków realizowane gotówką.

Użycie gotówki różni się w poszczególnych regionach Polski. Największym, deklarowanym użyciem gotówki w wydatkach charakteryzowały się regiony wschodni, północny i południowy (ponad 40%). Regiony z najmniejszym użyciem to północno-zachodni i południowo-zachodni (ok. 30%).

Geograficzne zróżnicowanie użycia gotówki jest efektem różnic (i) społeczno-demograficznych mieszkańców regionów, (ii) poziomów rozwoju sieci bankomatów i oddziałów banków, (iii) sposobów korzystania z wynagrodzeń (wypłata ich w formie gotówki), (iv) poziomów ubankowienia mieszkańców (v) rozwoju sieci akceptacji kart płatniczych.

Nie bez znaczenia jest również czynnik behawioralny związany z różnym postrzeganiem gotówki w regionach (i) jako czynnika pełniącego funkcje kontrolne, (ii) jako środka przezornościowego, (iii) z punktu widzenia jej bezpiecznego używania.

W skali całego kraju czynniki skłaniające do używania gotówki to: łatwość posługiwania się, możliwość transakcji niskokwotowych i kontrola wydatków.

Prawie 1/3 Polaków używa gotówki jeśli tyko posiada ją w portfelu. W takich przypadkach stosują dwie reguły wydawania gotówki: (1) wydają jak najmniej monet i banknotów podczas zapłaty (tzw. reguła najmniejszego wysiłku), (2) wydają jak najwięcej monet i banknotów (tzw. opróżnianie portfela).

Gotówkę pobieramy przede wszystkim z bankomatów nawet wtedy, gdy posiadamy ją w portfelu. Najczęściej bankomat, z którego pobieramy gotówkę jest zlokalizowany w oddziałach banków, na osiedlach i hipermarketach. Im są one bliżej, tym chętniej korzystamy z gotówki, przy czym w takich przypadkach nie wypłacamy zbyt dużych kwot, co ma swoje przełożenie na niższą wartość gotówki w portfelu. Większemu wykorzystywaniu gotówki sprzyjają również inne okoliczności, takie jak m.in. udział gotówki w przychodach jakie otrzymujemy. Im jest on większy tym z oczywistych względów nie korzystamy tak często z bankomatów.

Pliki do pobrania:

Stopy procentowe

Referencyjna 1,50
Lombardowa 2,50
Depozytowa 0,50
Redyskonto weksli 1,75

Kursy średnie

Tabela z dnia 2018-04-20
1 EUR4,1724
1 USD3,3881
1 CHF3,4827
1 GBP4,7660
100 JPY3,1483

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
e-mail: listy@nbp.pl
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję