System płatniczy

Nadzór NBP nad systemami rozliczeń i rozrachunku papierów wartościowych


NBP jest właścicielem Rejestru Papierów Wartościowych i współwłaścicielem KDPW S.A. oraz agentem rozrachunku pieniężnego dla RPW i kdpw_stream.

  1. NBP jako właściciel i operator RPW


  2. NBP jest właścicielem i operatorem Rejestru Papierów Wartościowych. System ten obsługiwany jest przez dwa systemy operacyjne, tj. system SKARBNET (dla bonów skarbowych) i system SEBOP (dla bonów pieniężnych NBP). RPW przyjął procedury rozrachunku brutto w czasie rzeczywistym - zarówno w papierach wartościowych, jak i w środkach pieniężnych - transakcji zawieranych na bonach skarbowych i bonach pieniężnych NBP zgodnie z zasadą DvP według modelu 1 BIS. Przyczyniło się to do stworzenia wysoce płynnego rynku dla tych papierów wartościowych.

    Rozrachunek zobowiązań w środkach pieniężnych związanych z obrotem skarbowymi papierami wartościowymi zarejestrowanymi w RPW i bonami pieniężnymi NBP jest wykonywany w pieniądzu banku centralnego utrzymywanym na rachunkach bieżących banków prowadzonych przez Departament Systemu Płatniczego w NBP.

  3. NBP jako współwłaściciel KDPW S.A.


  4. NBP, podobnie jak Skarb Państwa i GPW, jest właścicielem 33,3% akcji spółki. Ponadto NBP jest od lipca 1999 r. agentem rozrachunkowym dla KDPW. Oznacza to, że zobowiązania pieniężne w walucie polskiej i w euro związane z transakcjami zawartymi na papierach wartościowych zdeponowanych w KDPW są rozliczane na rachunkach pieniężnych prowadzonych przez NBP.

  5. NBP jako organ uczestniczący w sprawowaniu nadzoru (oversight)


  6. NBP pełni również funkcje nadzorcze (oversight) nad systemami rozrachunku papierów wartościowych. Prezes NBP posiada następujące kompetencje:

    3.1. względem KDPW S.A.:

    a) Prawo do opiniowania regulaminu Krajowego Depozytu i jego zmian w zakresie wskazanym w art. 50 ust. 21 ,

    b) Prawo żądania od członków zarządu i pracowników KDPW S.A. udzielenia pisemnych informacji w sprawach dotyczących działalności Krajowego Depozytu w zakresie dokonywania rozrachunku lub rozliczania transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe2 . Jeżeli działalność KDPW S.A. w tym zakresie nie zapewnia bezpiecznego i sprawnego funkcjonowania systemów rozrachunku prowadzonych przez Krajowy Depozyt, Prezes NBP ma obowiązek zawiadomienia o tym Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego (KNF)3 ,

    c) Prawo do opiniowania regulaminu określającego sposób tworzenia i wykorzystywania funduszu rozliczeniowego i jego zmian4 .

    3.2. względem innych podmiotów w zakresie prowadzenia rozliczeń i rozrachunku papierów wartościowych:

    a) Prawo do opiniowania regulaminu spółki, której KDPW S.A. przekazał wykonywanie określonych ustawowo czynności z zakresu własnych zadań 5,

    b) Prawo do opiniowania wniosku o prowadzenie izby rozliczeniowej lub izby rozrachunkowej6 ,

    c) Prawo do opiniowania regulaminu izby rozliczeniowej i izby rozrachunkowej oraz ich zmian7 ,

    d) Prawo do opiniowania regulaminu określającego sposób tworzenia i wykorzystywania funduszu zabezpieczającego prawidłowe wykonanie zobowiązań wynikających z transakcji zawieranych na rynku regulowanym i jego zmian8 .



    NBP, sprawując nadzór, wykorzystuje również:

    a) uprawnienia właścicielskie,

    b) współpracę z KNF,

    c) relacje wynikające ze stosunków umownych w zakresie świadczenia usług na rzecz KDPW (pełnienie przez NBP funkcji agenta rozrachunkowego),

    d) korzystanie z usług KDPW S.A. (uczestnictwo w systemie rozrachunku papierów wartościowych),

    e) oświadczenia publiczne oraz perswazję moralną.


    • 1) Art. 50 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:
      "2. Regulamin Krajowego Depozytu i jego zmiany są zatwierdzane przez Komisję. Zatwierdzenie regulaminu i jego zmian, w zakresie wskazanym w ust. 4 pkt 1, 4, 5, 11, 12 i 14 następuje po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego.",


    • 2) Art. 64a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:
      "1. Na żądanie Prezesa Narodowego Banku Polskiego osoby wchodzące w skład zarządu Krajowego Depozytu lub pozostające z Krajowym Depozytem w stosunku pracy są obowiązane do udzielenia pisemnych informacji w sprawach dotyczących działalności Krajowego Depozytu w zakresie dokonywania rozrachunku lub rozliczania transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe.”


    • 3) Art. 64a ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:
      „2. W przypadku gdy w opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego działalność Krajowego Depozytu w zakresie dokonywania rozrachunku lub rozliczania transakcji, których przedmiotem są instrumenty finansowe, nie zapewnia bezpiecznego i sprawnego funkcjonowania systemów rozrachunku prowadzonych przez Krajowy Depozyt, Prezes Narodowego Banku Polskiego zawiadamia o tym Przewodniczącego Komisji.";


    • 4) Art. 66 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:
      "2. Rada nadzorcza Krajowego Depozytu, na wniosek zarządu, uchwala regulamin określający sposób tworzenia i wykorzystywania funduszu rozliczeniowego. Regulamin i jego zmiany podlegają zatwierdzeniu przez Komisję po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego.",
      „3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do spółki, której Krajowy Depozyt przekazał wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w art. 48 ust. 2 pkt 1.".


    • 5) Nowe brzmienie art. 48 ust. 16:
      „16. Regulamin, o którym mowa w ust. 15, oraz jego zmiany są zatwierdzane przez Komisję. Zatwierdzenie regulaminu i jego zmian, w zakresie wskazanym w art. 50 ust. 4 pkt 1, 4, 5, 11, 12 i 14 następuje po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego. […]". [ust. 15. Rada nadzorcza spółki, której zostało przekazane wykonywanie czynności z zakresu zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 1-6 lub ust. 2, na wniosek zarządu tej spółki, uchwala regulamin wykonywanych czynności, do którego stosuje się odpowiednio art. 50 ust. 4-6];


    • 6) Art. 68a ust 5 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:
      „5.Prowadzenie izby rozliczeniowej lub izby rozrachunkowej wymaga zezwolenia Komisji, wydanego po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego. Komisja odmawia wydania zezwolenia na prowadzenie izby rozliczeniowej lub izby rozrachunkowej, jeżeli z analizy wniosku i dołączonych do niego dokumentów wynika, że wnioskodawca nie zapewni prowadzenia działalności w sposób niezagrażający bezpieczeństwu obrotu instrumentami finansowymi lub należycie zabezpieczający interesy uczestników tego obrotu.


    • 7) Art. 68b ust. 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:
      Art. 68b. (164) 1. Regulamin izby rozliczeniowej i izby rozrachunkowej oraz ich zmiany są zatwierdzane przez Komisję. Zatwierdzenie regulaminu i jego zmian, w zakresie wskazanym odpowiednio w ust. 2 pkt 1-4, 7 i 8 oraz w ust. 3 pkt 1-4 i 7, jest dokonywane po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego.”


    • 8) Art. 68d ustawy o obrocie instrumentami finansowymi:
      „1. Uczestnicy izby rozliczeniowej rozliczającej transakcje zawierane na rynku regulowanym są zobowiązani do wnoszenia do izby rozliczeniowej wpłat, z których tworzy się fundusz zabezpieczający prawidłowe wykonanie zobowiązań wynikających z tych transakcji.
      2. Fundusz, o którym mowa w ust. 1, zapewnia rozliczenie transakcji zawieranych na rynku regulowanym w zakresie określonym w regulaminie funduszu, o którym mowa w ust. 1. Izba rozliczeniowa może zarządzać środkami funduszu, o którym mowa w ust. 1.
      3. Regulamin funduszu, o którym mowa w ust. 1, i jego zmiany podlegają zatwierdzeniu przez Komisję po zasięgnięciu opinii Prezesa Narodowego Banku Polskiego.”

Stopy procentowe

Referencyjna 1,50
Lombardowa 2,50
Depozytowa 0,50
Redyskonto weksli 1,75

Kursy średnie

Tabela z dnia 2016-07-25
1 EUR4,3600
1 USD3,9697
1 CHF4,0275
1 GBP5,2222
100 JPY3,7322

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
faks:
22 185 85 18
e-mail: listy@nbp.pl
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję