Komunikaty

Rozpoczęcie prac nad narodową strategią bezpieczeństwa gotówki

Data publikacji strony: 24-11-2020

Prezes NBP prof. Adam Glapiński podczas przemówienia otwierającego tegoroczną edycję Kongresu Obsługi Gotówki ogłosił rozpoczęcie prac nad narodową strategią bezpieczeństwa gotówki.

Wystąpienie Prezesa NBP prof. Adama Glapińskiego na Kongresie Obsługi Gotówki 2020

Dzień dobry Państwu,
Serdecznie Państwa witam,

Bieżący rok jest niewątpliwie okresem ogromnych wyzwań dla nas wszystkich, w tym także dla Narodowego Banku Polskiego. Pandemia oraz restrykcje nakierowane na jej ograniczenie miały wpływ na gospodarkę wielu krajów w tym Polski. Jednym z obserwowanych skutków pandemii jest ograniczenie aktywności gospodarczej. Spadek krajowego PKB w II kwartale wyniósł 8,4% w ujęciu rocznym. Choć wstępny szacunek za III kwartał wskazuje na wyhamowanie spadku do 1,6%, to sytuacja gospodarcza w IV kwartale jest nadal trudna, szczególnie dla części branż. Jednocześnie inflacja obniżyła się wyraźnie pod wpływem załamania aktywności gospodarczej oraz spadku cen surowców na rynkach światowych. W efekcie kształtuje się ona obecnie na poziomie zgodnym ze średniookresowym celem NBP. Wraz z rozwojem pandemii znacząco wzrosło jednak prawdopodobieństwo jej spadku poniżej celu inflacyjnego w kolejnych latach.

W celu przeciwdziałania gospodarczym skutkom pandemii NBP podjął zdecydowane działania, aby wesprzeć koniunkturę i ograniczyć wzrost bezrobocia, a jednocześnie nie dopuścić do nadmiernego spadku dynamiki cen. Polityka pieniężna została więc silnie złagodzona. Najważniejsze działania NBP w tym zakresie były następujące:

Po pierwsze trzykrotnie obniżyliśmy stopy procentowe, przez co stopa referencyjna NBP spadła o 1,4 punktu procentowego, do poziomu 0,1%.

Po drugie obniżyliśmy stopę rezerwy obowiązkowej o 3 punkty procentowe, do poziomu 0,5%, co istotnie zwiększyło płynność w sektorze bankowym.

Po trzecie NBP zaoferował bankom możliwość refinansowania kredytów udzielonych przedsiębiorstwom w formie kredytu wekslowego o bardzo niskim oprocentowaniu.

I po czwarte, uruchomiliśmy strukturalne operacje otwartego rynku polegające na skupie skarbowych papierów wartościowych i dłużnych papierów wartościowych gwarantowanych przez Skarb Państwa na rynku wtórnym. Celem tych operacji jest zmiana długoterminowej struktury płynności w sektorze bankowym, zapewnienie płynności rynku wtórnego skupowanych papierów wartościowych oraz wzmocnienie mechanizmu transmisji monetarnej, czyli wzmocnienie oddziaływania obniżenia stóp procentowych NBP na gospodarkę.

Jednocześnie warto pamiętać, że pod przewodnictwem Prezesa NBP Komitet Stabilności Finansowej zarekomendował zniesienie trzyprocentowego bufora ryzyka systemowego, co ostatecznie zostało zrobione i uwolniło znaczącą ilość kapitału w sektorze bankowym.

Wszystkie kroki podjęte przez NBP przyczyniły się do ograniczenia spadku PKB w Polsce w tym roku oraz będą wspierały ożywienie aktywności w przyszłym roku. Według szacunków ekspertów NBP dokonane poluzowanie polityki pieniężnej zwiększy PKB aż o 1,4 punktu procentowego łącznie w tym i przyszłym roku.

Poluzowanie polityki pieniężnej, zwiększenie płynności oraz obniżenie wymogów kapitałowych wspiera także sektor bankowy, albowiem mniejsza skala recesji, a także mniejsze bezrobocie i mniejsza skala upadłości firm to mniejsze straty kredytowe w sektorze.

Co ważne, właściwa reakcja banku centralnego na obecną sytuację gospodarczą nie byłaby możliwa, gdyby Polska obecnie znajdowała się w strefie euro, co chciałbym podkreślić. W takim przypadku polityka pieniężna w Polsce byłaby kształtowana przez decyzje Europejskiego Banku Centralnego, podejmowane de facto na podstawie sytuacji w największych gospodarkach strefy euro. W efekcie reakcja polityki pieniężnej nie byłaby dostosowana do krajowych procesów makroekonomicznych. Z tego punktu widzenia bardzo ważne jest, że mamy własnego złotego, a NBP prowadzi niezależną politykę pieniężną dostosowaną do polskich uwarunkowań. Oczywiście posiadanie złotego wpływa także pozytywnie na zapewnienie sprawnego obiegu gotówkowego. Szczególnie biorąc pod uwagę to, że dostępność gotówki jest fundamentem bezpiecznego funkcjonowania infrastruktury naszego państwa.

Od marca bieżącego roku wartość pieniądza gotówkowego w gospodarce wzrosła o 80 miliardów złotych czyli o blisko jedną trzecią, osiągając kwotę 320 miliardów złotych. Wysoki poziom wypłat klientów był testem sprawności całego systemu płatniczego w Polsce. Sprawdzianem jak zadziała system i czy każdy klient będzie miał dostęp do gotówki. Był to czas bardzo trudny.

Dzisiaj możemy stwierdzić, że obrót gotówkowy w Polsce zdał ten egzamin. Jest to oczywiście powód do dumy dla NBP i całego sektora obsługi gotówki. Dziękuję bardzo wszystkim pracownikom zaangażowanym w obsługę gotówki w Polsce za olbrzymi wkład w zapewnienie obywatelom niezakłóconego dostępu do pieniądza gotówkowego.

Narodowy Bank Polski jako emitent narodowej waluty zawsze będzie obrońcą gotówki, polskich banknotów i monet, ponieważ zwłaszcza w trudnych sytuacjach zapewnia ona bezpieczne i nieprzerwane funkcjonowanie gospodarki, pozbawione zewnętrznych wpływów i ryzyka przerwania realizacji zobowiązań.

Chciałbym podkreślić, że my jako Polacy zawsze staliśmy na straży wolności i jesteśmy wyczuleni na każdą próbę jej ograniczania. Eliminacja gotówki w ramach prowadzenia forsowanej przez niektóre banki, media i międzynarodowe koncerny ekonomii bezgotówkowej nie sprzyja poszerzaniu i wzmacnianiu wolności jednostek. Wręcz przeciwnie generuje ryzyka dla bezpieczeństwa i suwerenności państw narodowych oraz dla wolności poszczególnych obywateli. NBP wspiera cyfrowe sposoby płatności, jednak nie zapomina przy tym o podstawie dającej nam wolność – o gotówce.

Gotówka w czasach pandemii przestała już być po prostu instrumentem płatniczym, a stała się istotnym elementem stabilizacji infrastruktury całego państwa. Banknoty i monety są znakami pieniężnymi powszechnego obiegu. Dla Narodowego Banku Polskiego oznacza to powszechną dostępność i powszechną akceptację, a także powszechne zrozumienie całego sektora bankowego, że gotówka musi podlegać specjalnej ochronie i nie może być wyłącznie wdziana poprzez pryzmat kosztów i zysków.

Już od początku pandemii informowałem, że NBP dysponuje odpowiednią ilością gotówki na pokrycie zapotrzebowania klientów banków i chociaż w okresie pandemii wypłacili oni już tyle banknotów, ile w ciągu trzech poprzednich lat, pragnę ponownie Państwa zapewnić, że gotówki wystarczy na realizację wszystkich wypłat klientów.

NBP uzgodnił z Krajowym Konsultantem do spraw epidemiologii zasady bezpiecznego postępowania z banknotami i monetami. W NBP w obszarze przygotowywania banknotów i monet kierowanych do obiegu wdrożono procedury mające na celu neutralizację ryzyka ewentualnej transmisji wirusa poprzez ich powierzchnię w tym między innymi kilkudniową kwarantannę banknotów. Wszystkie oddziały okręgowe NBP pracują bez zakłóceń, a w obsłudze klientów nie występują żadne opóźnienia.

Jak wynika z badań przeprowadzonych na zlecenie NBP, 9% respondentów spotkało się z taką sytuacją, że odmówiono im dokonania płatności gotówką , a zdarzyło się to najczęściej w takich miejscach jak: supermarkety, restauracje, a nawet urzędy samorządu lokalnego. Wśród odpowiedzi wymieniano także apteki, księgarnie i piekarnie. Pamiętajmy jednak, że nadal około 10 procent obywateli nie posiada konta bankowego, a kolejne 10 procent wypłaca natychmiast wszystkie swoje środki w celu opłacenia bieżących potrzeb. To bardzo duża grupa osób, która nie może być dyskryminowana w żaden sposób. Obywatele ci potrzebują wsparcia i naszej ochrony, tak aby państwo gwarantowało im możliwość posługiwania się gotówką.

W Polsce przed pandemią około połowa obywateli korzystała na co dzień z płatności gotówkowych. NBP stoi na stanowisku, że banknoty i monety emitowane jako prawny środek płatniczy co do zasady powinny być akceptowane we wszystkich transakcjach. Zdaniem NBP przedsiębiorca nie może uzależniać zawarcia z konsumentem umowy o świadczenie usługi lub sprzedaży towaru od dokonania zapłaty w formie bezgotówkowej oraz odmówić przyjęcia zapłaty od konsumenta znakami pieniężnymi emitowanymi przez NBP.

NBP ponowi swój postulat o wprowadzenie stosownego przepisu w ustawie o Usługach Płatniczych, który wzmocni prawa konsumentów rozstrzygając jednoznacznie, że mają oni prawo dokonywać płatności w formie gotówkowej zawsze i wszędzie.

NBP stoi na stanowisku, że wszystkie instrumenty płatnicze powinny być wspierane w równym stopniu, a ich wybór jest wyłącznym prawem konsumentów i obywateli.

Obniżenie stóp procentowych jest jednym z czynników, które zwiększyły atrakcyjność przechowywania oszczędności w formie gotówki przez gospodarstwa domowe. Ale nie jedynym. Równie ważne są względy przezornościowe. W okresach niepewności klienci banków wypłacają część swoich oszczędności, aby mieć je w domu na tak zwany wszelki wypadek. Ja osobiście również uważam, że roztropnie jest przechowywać w domu pewną kwotę w gotówce. Myślę tu o kwotach umożliwiających zapłatę np. za kilkudniowe zakupy. Pamiętajmy jednak, że oszczędności zgromadzone na kontach bankowych są gwarantowane przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny do kwoty 100 tysięcy euro. Trzeba pamiętać, że przechowywanie w domu dużych kwot pieniędzy naraża nas na ich uratę w wyniku kradzieży. Jak wszędzie i w tym wypadku potrzebna jest roztropność.

Banki ograniczają obsługę gotówki w swoich oddziałach i zmniejszają liczbę bankomatów – w ostatnim półroczu ubyło ich aż ponad 500 z dostępnych (na koniec roku 2019). Prawie 23 tysiące było na koniec roku 2019 dostępnych i ubyło aż ponad 500. Zdarza się, że bankomaty w większości nie oferują pełnej struktury nominałowej banknotów i to pomimo wielokrotnych apeli NBP nadal, niektóre banki nie zdecydowały się na umożliwienie klientom bankomatowych wypłat w wysokich nominałach to jest 200 i 500 zł. To powinno się zmienić. Z jednej więc strony wypłaty nie można zrealizować w kasie banku, a z drugiej w bankomatach „królują” niższe nominały. Stawia to klientów banków w bardzo trudnej sytuacji.

Dodatkowo zdarza się, że operatorzy wprowadzają sztuczne ograniczenia dotyczące wysokości wypłat. Wobec powyższego NBP stoi na stanowisku wspierania obrotu gotówkowego tak, by klient miał zapewniony dostęp do gotówki w racjonalnym czasie i miejscu.

Podsumowując, pandemia pokazała nam wszystkim, że nowoczesne społeczeństwo w sytuacji kryzysu upatruje w gotówce, instrumencie emitowanym i gwarantowanym przez bank centralny, swojej bezpiecznej przystani. Tak jest wszędzie w Europie i wszędzie na świecie, także i w Polsce.

NBP stoi na straży bezpieczeństwa, stabilności i wiarygodności pieniądza i broni gotówki przed intencjonalnym, często na siłę wprowadzanym obrotem bezgotówkowym. Osobiście uważam, że gotówka jest i będzie jedynym z filarów utrzymania wolności obywatelskich w zglobalizowanym świecie.

Dlatego z tego miejsca ogłaszam rozpoczęcie prac pod przewodnictwem NBP nad narodową strategią bezpieczeństwa gotówki.

Już dziś zapraszam Państwa do intensywnego włączenia się w przyszłe działania NBP nie tylko po to, aby do prac nad strategią wnieść biznesowy punkt widzenia, ale dlatego że wolność i bezpieczeństwo powinny nas łączyć, niezależnie od wyznawanych poglądów. Wolność i bezpieczeństwo poszczególnych obywateli oraz państwa.

Cieszę się, że tak wielu spośród Państwa współpracuje już z NBP na wielu płaszczyznach. Zapraszam do pogłębienia tej współpracy.

Życzę wszystkim uczestnikom Kongresu Obsługi Gotówki owocnych i miłych obrad.

Materiały wideo

Gotówka a bezpieczeństwo

Barbara Jaroszek, Główny Skarbnik NBP odpowiada na pytania dot. COVID-19.

Zasilanie banków komercyjnych w gotówkę a COVID-19

O działaniach realizowanych przez warszawski oddział okręgowy w obliczu COVID-19 w zakresie zasilania banków komercyjnych w gotówkę opowiada Ewa Waszkiewicz, Dyrektor Oddziału Okręgowego NBP w Warszawie. Z filmu można się dowiedzieć:

  • o zmianach w popycie na pieniądz materialny,
  • o środkach podjętych w celu wyeliminowania ryzyka zakażenia wirusem za pośrednictwem gotówki, np. poprzez wprowadzenie kwarantanny banknotów,
  • o regule organizacyjnej mającej na celu zachowanie ciągłości pracy sortowni.

Jak dbamy o jakość i bezpieczeństwo polskich banknotów w NBP

Dbanie o wartość polskiego pieniądza przejawia się – między innymi – troską o jakość banknotów, które są w obiegu. Opowiada o tym Krzysztof Kowalczyk, zastępca dyrektora Departamentu Emisyjno-Skarbcowego NBP. Z filmu można się dowiedzieć:

  • jak działa sortownia banknotów NBP,
  • jak przebiega proces sprawdzania banknotów przed ponownym skierowaniem ich do banków komercyjnych,
  • dlaczego wiązki banknotów poddawane są działaniu wysokiej temperatury,
  • co dzieje się z banknotami, które są nadmiernie zużyte.

Zasoby i logistyka gotówki w okresie pandemii COVID-19

O zasobach i logistyce gotówki w okresie pandemii Covid-19 mówi Krzysztof Kowalczyk, zastępca dyrektora Departamentu Emisyjno-Skarbcowego NBP.

Zobacz też

  • W 2020 r. szukaliśmy bezpieczeństwa w gotówce [obserwatorfinansowy.pl]
    Obecnie zaopatrywanie gospodarki w banknoty i monety przebiega bez żadnych zakłóceń. Wszystko odbywa się zwyczajnie, bez napięć z jakimi mieliśmy do czynienia w marcu i kwietniu. Możemy zatem przystąpić do prac nad strategią bezpieczeństwa gotówki – mówi Krzysztof Kowalczyk, zastępca dyrektora Departamentu Emisyjno-Skarbcowego NBP.
  • Kongres Obsługi Gotówki, polski pieniądz gotówkowy sprawdził się w czasie pandemii [alebank.pl]
    O kolejnych etapach rozwoju cash processingu, o tym co musiało ulec zmianie w obszarze cash processingu w związku z nowymi rygorami sanitarnymi oraz co zmieniło wdrożenie postanowień zarządzenia 19/2016 Prezesa NBP mówiła podczas Kongresu Obsługi Gotówki Barbara Jaroszek, Dyrektor Departamentu Emisyjno-Skarbcowego Narodowego Banku Polskiego.
  • Zostajemy w domu, nasze pieniądze zostają w banku [obserwatorfinansowy.pl]
    Wartość pieniądza gotówkowego w obiegu wzrosła o 38,5 mld zł, czyli o 15,9 proc. w okresie od 11 marca do 14 kwietnia 2020 r. – wynika z danych NBP. W analogicznym okresie 2019 r. wzrost ten wyniósł 1,4 proc. Obecnie w obiegu jest 280,5 mld zł.
  • NBP apeluje o powszechne akceptowanie płatności gotówkowych
    Narodowy Bank Polski przypomina, że zgodnie z art. 32 ustawy o Narodowym Banku Polskim znaki pieniężne (banknoty oraz monety) emitowane przez NBP są prawnymi środkami płatniczymi na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej i co do zasady powinny być powszechnie akceptowane przez przedsiębiorców jako forma dokonywania rozliczeń pieniężnych.
  • Banknoty o nominale 500 zł można używać we wszystkich transakcjach gotówkowych w całej Polsce
    W związku z sygnalizowanymi przez banki pytaniami klientów Narodowy Bank Polski przypomina, że od 10 lutego 2017 r. w powszechnym obiegu znajdują się banknoty o nominale 500 zł. Nie są to banknoty kolekcjonerskie. Banknoty 500 zł należą do serii banknotów powszechnego obiegu „Władcy polscy”.
  • NBP zasila na bieżąco banki w gotówkę
    Zaopatrzenie banków w walutę polską przebiega sprawnie na terenie całego kraju, pomimo zwiększonych wypłat klientów. Dziękujemy wszystkim profesjonalnym uczestnikom obrotu gotówkowego za odpowiedzialne zaangażowanie w zapewnienie społeczeństwu niezakłóconego dostępu do gotówki.

Stopy procentowe

Referencyjna 0,10
Lombardowa 0,50
Depozytowa 0,00
Redyskontowa weksli 0,11
Dyskontowa weksli 0,12

Kursy średnie

Tabela z dnia 2021-01-26
1 EUR4,5497
1 USD3,7512
1 CHF4,2183
1 GBP5,1235
100 JPY3,6139

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
e-mail: listy@nbp.pl
ePUAP:/NBP/SkrytkaESP
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję