Komunikat Narodowego Banku Polskiego

Polityka pieniężna, a także rola NBP w gospodarce państwa stały się ostatnio - powracającym jak bumerang - tematem licznych wypowiedzi polityków. Obserwujemy żonglerkę liczbami, słyszymy wiele komentarzy, z których wiele nie jest prawdziwych.

Usłyszeliśmy, że "NBP to państwo w państwie". Przypominam więc, że rolę i zadania NBP określa Konstytucja RP i uchwalona przez Sejm ustawa o NBP. Zgodnie z konstytucją NBP odpowiada za wartość polskiego pieniądza. Najbardziej odczuwalnym efektem realizacji tego celu jest niska inflacja. Konstytucja stanowi też, że Rada Polityki Pieniężnej ustala corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada je do wiadomości Sejmowi oraz składa Sejmowi sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej. Dodatkowo, zgodnie z ustawą o Narodowym Banku Polskim, prezes NBP przedstawia Sejmowi roczne sprawozdania z działalności NBP. NBP podlega też wszechstronnej kontroli. Co roku jest kontrolowany przez NIK, która bada wszelkie aspekty działalności banku, od rozliczeń z budżetem i z bankami komercyjnymi po zarządzanie rezerwami walutowymi. Poza tym roczne sprawozdanie finansowe NBP bada i ocenia komisja powoływana przez Radę Ministrów.

Porównuje się wyniki banków komercyjnych z wynikami banku centralnego. Już sam pomysł takiego zestawienia jest zdumiewający. Cel działania banków komercyjnych jest zupełnie inny od celu banku centralnego. Banki działają, by maksymalizować swoje zyski, a nadrzędnym celem NBP jest stabilny pieniądz. Zysk NBP wypracowywany jest głównie dzięki inwestowaniu rezerw walutowych. W 2002 r. NBP uzyskał z tytułu inwestowania rezerw 4,6 mld zł dochodu. Trzeba przy tym pamiętać, że jest to szczególny rodzaj inwestycji - muszą być one bezpieczne i jednocześnie zapewniać niezbędny poziom płynności (dostępności rezerw). Zysk NBP za 2002 rok wyniósł ponad 4,8 mld zł i zostanie niemal w całości wpłacony do budżetu państwa. W ciągu ostatnich pięciu lat NBP wypracował zysk, który - łącznie z wypłatą za 2002 rok - da budżetowi blisko 15 mld zł.

Bank centralny obwiniany jest za wysokie oprocentowanie kredytów w bankach komercyjnych. Od lutego 2001 r. Rada Polityki Pieniężnej obniżała stopy procentowe szesnastokrotnie. Stopa referencyjna (główna stopa procentowa NBP) spadła z 19 proc. do 6,25 proc., czyli łącznie o 12,75 pkt. proc. Jednak dla banków komercyjnych stopa referencyjna nie jest jedynym wyznacznikiem oprocentowania kredytów dla ludności i przedsiębiorstw. Banki biorą pod uwagę zwiększony odsetek tzw. złych kredytów, jakie mają w swoich portfelach, co wzmaga ryzyko udzielania nowych kredytów i podbija ich koszt, czyli oprocentowanie. Dodatkowo konieczność finansowania zwiększonego od 2001 roku deficytu budżetu państwa sprawia, że Ministerstwo Finansów "zasysa" wolne środki z rynku finansowego: banki wolą pożyczać swoje pieniądze państwu, bo daje ono wysoki i pewny zysk. Dla przykładu: w ciągu ostatnich dwóch lat wartość papierów skarbowych w portfelu banków krajowych zwiększyła się z 34,8 mld zł (w styczniu 2001 roku) do 63 mld zł (w grudniu 2002 roku), czyli o 81 proc.!

Porównuje się także aktywa NBP, które wynoszą ok. 133 mld zł, z dochodami budżetu, które w tym roku mają wynieść 155,7 mld zł. Są to dwie zupełnie odrębne kategorie ekonomiczne. To tak jakby porównywać wartość domu Kowalskiego z miesięczną pensją Malinowskiego. W skład majątku banku centralnego wchodzą przede wszystkim gromadzone przez lata rezerwy walutowe, którymi NBP zarządza. Inwestowanie rezerw to jedno ze źródeł zysku NBP, który co roku trafia do budżetu. To jedyna zależność między majątkiem NBP a dochodami budżetu. Prawidłowe porównanie, jeśli już musimy coś porównywać, polega na zestawieniu dochodów budżetu, które w 2002 r. wyniosły 143 mld zł, z przychodami NBP, które wyniosły w ubiegłym roku 9 mld zł.

Paweł Narożny,

Dyrektor
Departamentu Komunikacji Społecznej NBP



[ Powrót ] [ Do druku ]


Stopy procentowe

Referencyjna 0,10
Lombardowa 0,50
Depozytowa 0,00
Redyskontowa weksli 0,11
Dyskontowa weksli 0,12

Kursy średnie

Tabela z dnia 2020-07-03
1 EUR4,4671
1 USD3,9764
1 CHF4,2018
1 GBP4,9560
100 JPY3,7004

Perspektywy makro

Dane miesięczne

Dane kwartalne

Wskaźniki i rynki

Zobacz również

Numizmatyka

Kontakt

Centrala NBP
ul. Świętokrzyska 11/21
00-919 Warszawa

tel. centr.:
22 185 10 00
e-mail: listy@nbp.pl
NIP: 525-000-81-98
REGON: 000002223
SWIFT: NBPL PLPW
Ta strona używa plików cookies, dzięki którym może działać lepiej.
Aby się dowiedzieć więcej o technologii cookies, proszę kliknąć tutaj: Polityka prywatności NBP »
Aby móc przeglądać zawartość, należy zaakceptować cookies z tej strony Akceptuję